Met grote regelmaat spreek en schrijf ik over levensbepalende verlieservaringen. Deel ik mijn eigen kwetsbaarheden en die cliënten of passanten mij toevertrouwen. Zonder naam en toenaam, en altijd met toestemming beschrijf ik de gevoelde emoties rondom het verlies.
Verwarrende tijden zijn het.
Het langzaam losweken van het verlies vraagt ruimte voor een zorgvuldige afweging. Te leren accepteren dat wat niet-langer meer vanzelfsprekend is. Te gaan ondervinden wat er nog geheeld moet worden. Te onderzoeken hoe zonder te kunnen doorleven. Verwarrend omdat alles wat je zo gewoon was niet-langer meer door jouw normale dagritme heen beweegt. Alsof het allemaal stilstaat!
En of het nu gaat om de beëindiging van een langdurige relatie of de dood van je kind. Het faillissement van je bedrijf, het overlijden van je partner, verlies van je gezondheid en of een naaste die niet langer meer onderdeel van jouw leven wil zijn,
ieder verlies vraagt de nodige rouwruimte waarbij je het rouwen zelf moet doen!
Zo simpel is het.
Waarbij ik wel graag aangeef dat het zelf doen los staat van het alleen zijn of in eenzaamheid leven.
Veelal voelen mensen zich alleen in hun rouw. Geven aan dat hun omgeving moeizaam begrijpt waar de pijn zit en waarom het verdriet alles zo ontzettend vast zet. Dat maakt volgens mij de eenzaamheid: je onbegrepen en ongezien voelen.
Alleen zijn is wat mij betreft een andere beleving dan je eenzaam voelen. Zo kan ik mij in een groep mensen ongelofelijk eenzaam voelen. Daar heb ik in principe geen last van als ik alleen ben. Natuurlijk herken ik de combinatie van alleen en eenzaamheid wel hoor. Ik leef alleen (met mijn hond Marie) en als ik twee dagen niemand anders heb gesproken, dan kan het gevoel van eenzaamheid zich laten zien en moet ik er zelf op uit om mensen te ontmoeten. Ik heb namelijk echt mensen om mij heen nodig. Dus op het moment dat ik alleen ben en de eenzaamheid roept om contact met die ander, dan ga ik er zelf op uit. Dat moet ik dus zelf doen.
Wat doe ik dan met mijn ervaren eenzaamheid in een groep met mensen? Eerlijk geschreven: dat is dan niet de juiste plek voor mij en vertrek dan ook zo snel mogelijk. Soms kom je er echter niet onderuit. Dan moet je blijven …
In dergelijke gevallen sluit ik mijzelf zo goed mogelijk af voor de negatieve energie die ik ervaar. Met een gepaste afstand blijf ik erbij en vertrek op het moment dat het kan.
Onlangs sprak ik in mijn praktijk voor Transformatie, Verlies en Rouw met iemand die zich voor het eerst realiseerde dat er een verschil is tussen eenzaamheid en alleen-zijn.
Door te scheiden van haar partner leeft zij nu alleen. Dat is een totaal ander leven. Als je haar twee jaar geleden zou hebben gevraagd of ze – alleen zou kunnen leven – zou ze ronduit Nee gezegd hebben. Pas nu realiseert zij zich dat ze zich vaak eenzaam heeft gevoeld in de relatie met haar toenmalige levenspartner. Nu ze alleen leeft, gaat ze er vaker op uit en praat zij met verschillende mensen als ze verdrietig, boos of een ander gevoel van onbehagen heeft.
Voorheen trachtte zij dit soort gesprekken met betreffende partner te voeren. Hij antwoorde meestal met de woorden ‘maak je niet zo druk’ en ging dan vrolijk verder met waar hij mee bezig was. Hij hoorde haar nauwelijks en zag haar issues niet (meer). En hoewel de relatiebreuk twee jaar geleden een zeer ingrijpende verlieservaring voor haar was, begint zij steeds meer in te zien dat haar leven nu veel completer is.
Het verschil tussen alleen en eenzaam is subtiel en soms moeilijk te verwoorden. Vaak is het een gevoel en zoals eerder beschreven kan eenzaamheid ontstaan door niet-gehoord en niet-gezien te worden.
En dat lijkt mij goed om ons te realiseren. Te weten,
dat als we in onze eigen omgeving mensen met een levensbepalende verlieservaring tegenkomen, we het gesprek hierover aan moeten gaan.
Op de mens-af te vragen of men zich goed gehoord en gezien voelt. Stel ook gerust de vraag of men zich (soms) eenzaam voelt … waardoor je ook de verdiepende vraag kunt stellen wat nodig is om uit die ervaren eenzaamheid te komen.
Met interesse luisteren naar de mens tegenover je. Met aandacht kijken naar de situatie en empathisch zien waar de persoon tegenaan loopt. Oprecht de verdiepende vragen stellen en laten ervaren dat je diegene hoort en ziet. Dat is vaak al voldoende.
Afsluitend,
alleen zijn is anders dan eenzaamheid ervaren. Daarentegen kan de eenzaamheid je wel een gevoel geven dat je alleen op de wereld bent.
Ken het verschil en maak daar ook het verschil!