Mijn grootmoeder van vaderskant werd negenennegentig jaar. Een bijzonder wijze vrouw die in het jaar 1895 op de wereld kwam. In het jaar dat zij honderd zou worden overleed zij aan ouderdom. Mijn moeder werd vijfennegentig. Ook zij was een bijzonder wijze vrouw en overleed omdat het haar tijd was om te gaan. Ik ben de kleindochter en de dochter: geboren uit twee bloedgroepen heb ik van beide vrouwen het nodige DNA in mijn genen. Ervaar ik de gelijkenissen en doorleef ik mijn leven – met de wijsheid van hen beide aangevuld met die van mijzelf.

Twee vrouwen die aan mij het leven hebben doorgegeven.
En hoe!

Beide vrouwen kregen op jonge leeftijd te maken met een oorlog. Mijn grootmoeder was een jonge vrouw van negentien toen de eerste wereldoorlog in 1914 uitbrak en mijn moeder was een puber van twaalf toen in 1940 Nederland voor een tweede keer werd bezet. Met mijn grootmoeder sprak ik nooit over de oorlog. Zij sprak zich daar niet over uit en op een gegeven moment liet haar geheugen haar in de steek. Wel bleef zij haar felheid en wijsheid behouden. Haar felheid was nog zichtbaar in haar ogen als een van mijn tantes haar weer denigrerend toesprak. Haar wijsheid was merkbaar in het zwijgen daarop volgend. Ik vermoed dat zij dit haar hele leven heeft gedaan.

Met mijn moeder sprak ik wel over haar ervaringen in de oorlogsjaren en wat het met haar heeft gedaan. Tijdens haar uitvaart memoreerde ik daar aan. Een van haar ervaringen zal ook mij altijd bijblijven. Als jonge vrouw was zij getuige van het kaalscheren en het met pek besmeuren van vrouwen die relaties waren aangegaan met de mannelijke bezetter. Hoe Nederlandse mannen dit deden en hoe afschuwelijk dit voor die vrouwen was. Zij vond het zo erg dat zij hier geen invloed op had – terwijl er ook vrouwen bij stonden die wel hadden kunnen ingrijpen. Daar waar zij uit onmacht moest zwijgen spraken de anderen zich ook niet uit. Ik heb ervaren dat mijn moeder in haar leven vaker uit onmacht heeft gezwegen.

De oorlogen van mijn grootmoeder en moeder zijn tot nu toe aan mij voorbij gegaan en persoonlijk heb ik dergelijke gruwelijkheden nog-niet aan de lijve ondervonden. Wel zie ik dagelijks op het nieuws de meest afgrijselijke beelden van de huidige oorlogen die een aantal zogenaamde leiders met elkaar aan het voeren is ten koste van alles dat-en-wat leeft & beeft.
Ik zie de onmacht in de ogen van kinderen in Gaza, bij de vrouwen die huis en haard moeten verlaten in Soedan en op het gelaat van de mannen in Rusland die het oorlogsveld op moeten. Ik hoor het onvermogen van het opgelegde zwijgen en ook de felheid van verzet. Tegelijkertijd herken ik die felheid – de felheid van mijn grootmoeder en moeder bij de vrouwen in de straten in Iran die niet langer meer konden zwijgen. Zij gingen massaal de straat op met het risico afgeslacht te worden in opdracht van een of andere geestelijk leider die echt de weg kwijt was.
Ik ervaar de felheid in mijzelf. Woedend op die overgemasculineerde gekken die wereldwijd een spelletje Stratego aan het spelen zijn, slaap ik onrustig door de ingeprente beelden die ik dagelijks zie en de verhalen achter de onderdrukte mens. Daar waar ik mijn stem kan laten horen doe ik mijn mond en trek mijn portemonnee open.
Maar is dat alles wat ik kan doen?

Dagelijks, in mijn werk en omgeving beweer ik dat alles wat in het klein gebeurt ook in het groot gaande is … dat vrede bij onszelf begint.
Op 4 maart jl. was ik bij de première van Just Our Heart een prachtige DocuFilm over liefde en rouw van Maartje Nevejan. Deze film sloot af met de woorden van een vrouw:  Imagion that one day homo-sapiens become sapiens … inderdaad stel je voor dat we op een dag mens worden.
JA,
dat ieder mens al het anderen datwat ook leeft & beeft op evenwaardige wijze respecteert. Ieder mens, dier, plant en boom. Alles waar het leven doorheen stroomt mag leven: de ruimte nemen zichzelf en dus anders te zijn.
Ja, dat dus …
daar begint vrede!

Onlangs had ik een intervisie-bijeenkomst met zeven vrouwen – krachtige vrouwen die veel verantwoordelijkheid hebben in hun rol bij verschillende organisaties. Het was een mooie bijeenkomst waar we een aantal vragen voorgelegd kregen om te beantwoorden. De onderliggende vraag hierbij was handel jij uit strijd of vrede? Waar kies jij voor?   
Bij een andere intervisie-groep was het onderwerp aanschouwen. Aanschouw jij zonder oordeel en zonder te handelen?  En wat geeft jou dat aan andere informatie?

Vragen die wij – groepen vrouwen – onszelf reflecterend stellen. Dit ervaar ik op veel plekken waar het feminiene met elkaar aan het werk is. Reflecterend en positief kritisch neemt men de verantwoordelijkheid waar het kan, moet en nodig is. Net zoals mijn grootmoeder en moeder … aanschouwend, met de nodige felheid. Helaas in hun geval zwijgend omdat in die tijd, binnen de omgeving waar zij zich moesten schikken hun stem niet gehoord werd – onbelangrijk was.

Wij leven in een tijd waar al deze en het andere gif en vuiligheid naar boven komt. We zien het, horen het, voelen het en accepteren het niet langer! We gaan de straten op en protesteren tegen de onderdrukking en ongelijkheid die godzijdank over de hele wereld steeds meer gezien wordt. 
In Nederland eisen we de nacht terug. Het Amerikaanse vrouwen IJshockeyteam krijgt steun vanuit de hele wereld na kleinerende opmerkingen door hun president en het mannen team. Een Franse vrouw die jarenlang door haar man gedrogeerd en door veel andere mannen verkracht werd laat haar stem horen: zij hoeft zich niet te schamen! Vrouwenmoord krijgt het woord femicide … en blijft niet-langer meer achter gesloten deuren. 

De huidige oorlogszuchtige en haat-zaaiende machtswellustelingen zien het ook en proberen met man & macht deze transformatie tegen te gaan. Op grote schaal wordt de macht misbruikt door een stel (oude) mannen die met grote angst de controle good-what-good willen blijven uitvoeren. Uit onmacht in oorlog, op Social Media, in de politiek, op de werkvloer en binnen relaties. En dat moet gewoon stoppen.  
JA,
dat moet stoppen!    

Daar hebben we de wijsheid van vrouwen voor nodig. De wijsheid van onze grootmoeders, moeders, dochters, vriendinnen, tantes, buurvrouwen … de felheid om juist NU onze stem te laten horen. Hun onmacht transformeren wij naar onze kracht! Krachtig kunnen wij verwoorden datwat nooit goed is geweest. Krachtig kunnen wij de richting opgaan die deze wereld en Moeder Aarde nodig heeft.

In mijn dagelijkse leven neem ik – als vanzelfsprekend – de wijsheid van mijn grootmoeder en moeder mee door mij juist wel uit te spreken. Het onrecht op tafel te leggen, bewust de ander aan te spreken op schofterig gedrag, een kleinerende toon of angstaanjagende toespelingen. Dit doe ik dagelijks, aanschouwend in vrede met liefde en in het klein met het vertrouwen dat deze olievlek steeds groter wordt.

Vandaag op #internationale vrouwendag roep ik jou en iedere vrouw op om krachtig haar eigen-wijsheid te uiten. Vorm te geven op jouw eigen manier en dit ook te blijven doen. Laten we iedere dag het vrouw-zijn vieren en elkaar steunen waar nodig en mogelijk.
Mijn en jouw kracht wordt onze kracht

PS Natuurlijk sluit iedereen aan die zich aangesproken voelt, die ook klaar is met het onrecht en een evenwaardige inclusieve samenleving wenst. Laten we gaan #emensciperen.