Ergens in 2017 las ik het artikel doodangst door veranderingen in PW DeGids.nl. Een interessant artikel waarin werd beschreven wat het woord verandering met een mens ’brein doet.
Voor mij als NLP-Master en Ontwikkel & Transformatie-expert was dit echter geen nieuws. In mijn dagelijks werk zag ik toen ook al de angst voor veranderingen met grote regelmaat bij mijn opdrachten. In het PW-artikel werd echter verwezen naar een onderzoek aan de George Washington University (Washington | United States). Men concludeerden dat de angst voor de dood werd geprikkeld door verandering.
“Zelfs een positieve verandering wordt door onze hersenen primair beschouwd als verlies. Waardoor onbewust gedachten aan de dood worden geactiveerd en een hele serie afweermechanismen in werking treden om onze identiteit, routines en competenties te beschermen. Onbewust lijkt de angst voor de dood daarmee een grote rol te spelen bij verandertrajecten in organisaties” aldus professor James R. Bailey. 

Onlangs kwam ik hetzelfde artikel weer tegen en vond het wederom interessant te lezen. Echter met een andere bril dan in 2017. Want er is veel gebeurd tussen toen en nu. Op zowel persoonlijk vlak, in het werkveld, maatschappelijk gezien, qua landelijke politieke stroming en wat betreft de wereldwijde dynamiek. We moeten ons zien te bewegen te midden van grote veranderingen die zienderogen heel veel angst veroorzaken. Binnen het razendsnelle tempo waar verandering-op-verandering zich stapelt, moeten we ons staande zien te houden. Moeten we ons leren verhouden tot iets wat er nog niet is.
Tot het grote niets!
Het oude werkt niet-meer, het nieuwe is nog onbekend.

Regelmatig spreek ik mij hierover uit. Schrijf ik over deze tussentijd en begeleid ik mensen die aan den lijve ondervinden hoe de angst voor verandering door verlies hen stagneert in het dagelijks zijn.

Levensbepalend verlies brengt altijd grote veranderingen met zich mee. Of het nu de dood van je partner betreft, het verlies van gezondheid, een faillissement of baanverlies, als je liefde de relatie beëindigd, een echtscheiding je toekomstplannen beïnvloed, jij je land moet ontvluchten … de verandering is groot. En de angst voor de verandering maakt het nog groter!
Levensbepalend verlies vraagt daarom AANDACHT. 
Ja, in hoofdletters.
Want als je de pijn van het ervaren verlies negeert, dan gaat het zich nestelen, stapelen en stagneert het je – op een gegeven moment – op alle fronten. Dus kijk de pijn in de ogen en zie wat het leven van je vraagt.

Terugkomend op het onderzoek aan de George Washington University. Als verandering doodsangstig maakt, dan roept verandering door verlies om aandachtig de ruimte te nemen om te rouwen.
Rouwruimte!
Rouwruimte om de pijn van het verlies te doorleven.
Door het te leven.
Om door te kunnen leven.

In mijn praktijk voor Transformatie, Verlies en Rouw begeleid ik individuelen, groepen mensen en organisaties bij transformatie: de natuurlijke weg van verandering. Want alles om ons heen verandert continu. Mensen en organisaties leer ik meanderend mee te bewegen in wat de verandering vraagt zodat het transformerend ingezet kan worden bij wat nodig is.

Als ervaringsdeskundige en met de nodige knowhow kan ik veel voorbeelden benoemen. Zonder naam-en-toenaam en met de nodige censuur, deel ik graag kort twee voorbeelden uit mijn praktijk waar de angst voor verandering de natuurlijke transformatie tegenhield.

Binnen een grote organisatie was men voornemens een specifieke afdeling te sluiten. Ondanks de gemotiveerde medewerkers bleek het niet langer rendabel. Zonder dat de medewerkers op de hoogte waren, werd achter de schermen door het management een plan opgesteld. Op een bepaald moment werd aan de mensen op de afdeling verteld dat de afdeling zou gaan sluiten. Om samen met de manager het verandertraject op te pakken werd, op interim basis, een blauwe verandermanager ingehuurd. Het team reageerde geschokt, was boos, teleurgesteld en met de hakken in het zand stagneerden zij het traject een lange periode.

Een tweede voorbeeld waar de angst voor verandering veel stagnatie veroorzaakte was bij een ledenorganisatie. Door de nodige ego-conflicten op bestuursniveau werden besluiten niet langer genomen, zegden leden het lidmaatschap op en dreigde een faillissement.
Het ego van de oprichter veroorzaakte feitelijk de stagnatie. En hoewel de oprichter fantastisch werk had geleverd, was het echter tijd voor de volgende fase van de organisatie. In plaats van dit te omarmen, te luisteren naar de ideeën van leden,  medebestuurders en medewerkers, werd zij achterdochtig en ging – met alle gevolgen van dien – het gevecht aan met eenieder in de organisatie.       

Bij beide organisaties heb ik uiteindelijk de transformatie weten in te zetten door goed te luisteren naar de angst van de mensen – de vraag achter de vraag te stellen. Oprecht door te vragen. Want wat is het verlies achter het verlies en verhoudt de angst voor verandering zich ten opzichte van het verlies. 

Een voorbeeld waar direct op een goede manier werd gehandeld was een groep moeders die hand-in-hand rond hun zes zoons gingen staan toen een van de jongens uit de vriendengroep plotseling overleed. Zij realiseerden zich dat de verandering door dit verlies voor deze vrienden zo levensbepalend was, dat zij mij heel snel inschakelde om het gesprek met deze mannen aan te gaan. We hebben vijf intensieve gesprekken gehad en onder mijn begeleiding leerden zij elkaar hoe ze met elkaar kunnen rouwen. Mijn rol was om hen te leren hoe om te gaan met zo een groot verlies. Zo een grote verandering.

Als het woord verandering de angst voor de dood representeert is het voorspelbaar dat de zogenaamde verandertrajecten stagneren in angst, wantrouwen en cynisme. Ruim twintig jaar geleden startte ik als begeleider van transformatie bij mens & organisatie. Vaak nog onbegrepen door de buitenwereld, wist ik het natuurlijke proces van ontwikkeling en groei in te bedden. Nam ik bestuurders mee in de nodige leiderschapsuitdagingen, afdelingen en teams in taakvolwassenheid en zelforganiserende principes, en motiveerde ik leden hun professionele skills in te brengen.

Onderweg kwam ik er steeds meer achter dat elke verandering ruimte vraagt: ruimte om los te komen van hetgeen was … En dat het gunnen van voldoende ruimte heel veel tijd, frustratie en gedoe scheelt. Ruimte geeft inzicht in wat nodig is om de nodige transformatie te doorleven. 
Na het overlijden van mijn levenspartner Menno nam ik persoonlijk ook de ruimte om te rouwen. Meanderend transformeerde ik zijn mencave naar mijn humancave: een plek voor Transformatie, Verlies en Rouw. Nog steeds begeleid ik transformatieprocessen bij mens en organisatie. Komen mensen bij mij om over het verlies te praten, leert men te rouwen, de eerste transformerende stappen te zetten en vooral,
gaat het gesprek over het leven.
JA, het leven.
Want het leven vraagt ons regelmatig om mee te bewegen in de verandering zonder dat het doodsangstig hoeft te zijn. Het leven door leven …