Afgelopen weekend las ik het bericht van een vrouw die ik een aantal jaren geleden zakelijk ontmoet heb. En hoewel we kort met elkaar hebben samengewerkt, bleef ons contact. Onlangs sprak ik haar telefonisch en ja,
we gaan snel afspreken.
Ik appte haar een aantal momenten in Juni en zij reageerde dat ze in de lappenmand zat en er na die week op zou terugkomen. Zondag schreef zij het verkeerde lot getrokken te hebben. Een onbehandelbaar gevalletje in de hersenen.
Zij eindigde haar bericht met
VIER HET LEVEN!
Haar woorden resoneerden stil tot diep in mijn cellen.

De vrijdag daarvoor overleed een kennis die vijf jaar geleden de mededeling kreeg dat zijn lijf ernstig ziek was. Hij pakte daarna iedere mogelijke behandeling met beide handen aan en vierde de afgelopen vijf jaar het leven nog volop.
Een man die ik ken kreeg een aantal jaar geleden een hard voorwerp op zijn hoofd. En hoewel zijn leven een totaal andere wending kreeg, maakt hij er iedere dag weer iets van. Een andere man uit mijn directe omgeving werd, na een lange relatie verlaten door zijn vrouw. En waar hij – over een aantal jaar met pensioen – hoopte nog een heerlijke tijd met haar te hebben, wilde zij haar leven anders inrichten. Hij was er kapot van. Inmiddels reist hij alleen en komt onderweg allerlei nieuwe mensen tegen. Bij mijn levenspartner Menno werd alvleesklierkanker geconstateerd. Op zijn verzoek maakte we het niet-te-zwaar. We verhuisden naar het zuiden van het land waar hij zijn droomtuin ontwierp en liet aanleggen. De dag nadat de laatste roos was geplant stierf hij met uitzicht op zijn tuin.
In het Tv-programma over mijn lijk volgen we jonge mensen die ongeneselijk ziek zijn en alles uit het leven halen in de tijd die zij nog hebben. En onlangs sprak ik een vrouw die op haar 19^de kanker bleek te hebben en nu, tien jaar later kankervrij is. Zij tracht haar weg in het leven zonder kanker te hervinden. Heeft haar studie weer opgepakt en is met een diploma op zak aan het werk. Ze hoopt ook haar andere dromen waar te kunnen maken.  
Nog een voorbeeld van een groep jongeren die met levensbepalend verlies moeten leren leven gaat over zeven jongens waarvan er een is verongelukt. Vanaf het eerste jaar op de basisschool zijn ze met elkaar bevriend. In de bloei van hun leven moesten zij afscheid nemen van een van de mannen uit deze hechte vriendengroep. En toch blijft er ook ruimte voor feesten, uitgaan en vakantie vieren met elkaar.   

Een oudere neef van mij kwam een jaar of zeventig geleden op de wereld als een spina bifida-baby (open rug). Volgens de toenmalige artsen, zou hij geen drie maanden oud worden. Toen hij drie maanden was, werd de lat wat hoger gelegd en was maximaal drie jaar de voorspelling. Uiteindelijk heeft hij volop geleefd – ik herinner hem mij op zijn krukken. Hij deed overal aan mee: sloeg bij een potje voetballen de bal terug met een van zijn krukken, had een baan, een vriendin waar hij mee samenwoonde en toen hij halverwege de vijftig een herseninfarct kreeg, had hij nog steeds energie om het leven op te pakken. Weliswaar op een andere manier … en toch, hij bleef meedoen.

Een andere gast uit mijn omgeving werd op jonge leeftijd door een psychose getroffen. Met alle gevolgen vandien heeft hij een lange weg moeten afleggen om te zijn waar hij nu is. Dapper tracht hij een dagelijkse routine op te bouwen en het leven op zijn manier zoveel mogelijk te omarmen. Net zoals die vrouw die ik in de afgelopen maanden meerdere malen heb ontmoet. Zij weet dat ze alzheimer heeft en ervaart nu al dagelijks de gevolgen. De wetenschap dat ze straks niet meer zelfstandig kan leven maakt haar verdrietig. En toch, ja toch,
doet zij nu een aantal dingen die ze nog graag in dit leven bewust wil meemaken en probeert zich zo-goed-en-zo-kwaad voor te bereiden opdat wat komen gaat.  

Dagelijks zijn we getuigen van de vele oorlogen over de hele wereld. Het maakt niet uit welk mediakanaal wij openen, we zien mensen die worden opgejaagd en uitgehongerd. We horen de verhalen over moord, verkrachting en marteling. Mensen moeten vluchten, huis en haard verlaten omdat hun thuis niet-langer een veilige plek is. Ook dit is LEVENSBEPALEND VERLIES in HOOFDLETTERS.

Verhalen over VERLIES in het LEVEN.
Over het verlies VAN het leven!
Over het doorleven na levensbepalend verlies. Want JA, als je lijf of geest ziek blijkt, wordt er heel veel van jou (en je omgeving) gevraagd. Als mensen die je liefhebt niet langer meer bij jou willen zijn, wordt er heel veel van je gevraagd.
En, als je huis, omgeving of thuisland niet-meer veilig is en je moet weg, dan wordt er heel veel van je gevraagd.

De voorbeelden die ik aangeef zijn voorbeelden van mensen die te dealen hebben met levensbepalend verlies en rouw. Mensen die ondanks het verlies, het leven willen leven ofwel willen doorleven. Het zijn mensen die met de nodige ruimte in beweging proberen te zijn. Mensen uit mijn directe omgeving en in het openbaar, die trachten meanderend mee te bewegen in dat-wat het leven vraagt. In het NU omdat ze niet weten of en wat er een morgen is. 
Moedig, na het trekken van het verkeerde lot!

Met bewondering kijk ik naar OVER MIJN LIJK. Ik zie en hoor jonge mensen die met volle teugen het leven weten te bewegen en mij wijze lessen meegeven. Met bewondering luister ik naar de cliënten in mijn praktijk. Door ieder gesprek realiseer ik mij dat mijn werk – begeleiding van transformatie, verlies en rouw – gaat over het leven, levensvraagstukken bij verlies en leefkracht.  

Ik zag de tattoo bij de vader van een van de deelnemers van het eerder genoemde Tv-programma. In het handschrift van zijn dochter had hij op haar prematie (pre-crematie waar zij zelf bij was) haar zin; tot hier en geniet verder op zijn arm laten tatoeëren. Ik werd er stil van … net zo stil als bij het lezen van de afscheidswoorden van de vrouw waar ik deze blog mee begon. Zij sloot af met VIER HET LEVEN!  

Met bewondering kijk ik naar een docureeks bij de VPRO: Helden van de Galaxy. Kinderen die niet-langer in hun eigen land kunnen wonen vanwege oorlog en geweld. In afwachting op asiel wonen zij op een cruiseschip ergens in de haven van Amsterdam. Ik kijk naar de beelden, hoor de stemmen van deze helden en leer van hun LEEFKRACHT.
En word er stil van …  

Door de rollercoaster van emoties bij levensbepalend verlies de kracht vinden met de wijsheid van nu:  Leefkracht, vier het leven, tot hier en geniet verder …

Ja, daar gaan deze verhalen over!